طوفان آرام زندگی
تفسیر حافظ به شیوه شرکت مخابرات!
(علی اکبر قیومی ابرقویی)
سیستم جامع اطلاعرسانی استان یزد از جمله خدمات جالب توجه و مفید شرکت مخابرات استان یزد است. این سامانه مخابراتی، از طریق شماره تلفن 235 در هر ساعت از شبانه روز خدمات و اطلاعاتی نظیر صدای قرآن، اوقات شرعی، تیتر روزنامهها، ساعت گویا، موسیقی، داستان و آهنگ کودکانه و ... را در اختیار کاربران قرار می دهد. یکی از سرویسهای فعال در این سامانه تفأل به دیوان خواجه شمس الدین محمد حافظ شیرازی است. شنیدن غزلی شیوا از شاعر شیراز آن هم از طریق تلفن ثابت یا همواره در حالات مختلف و ساعات گوناگون، برای طرفداران پرشمار این سخنسرای بزرگ و عموم اهالی ادبیات تجربهای شیرین و شورآفرین است که لازم است از مسؤولان مخابرات برای تدارک این امکان سپاسگزاری نمود. اما هنگامی به تفسیرهای سطحی و بیبنیادی که به عنوان "تعبیر تفأل" در اختیار کاربران قرار میگیرد توجه میکنیم متوجه یک اشتباه آشکار و بیسلیقگی و بیتوجهی فاحش میشویم که هم جفای به حافظ و اندیشههای بلند اوست و هم توهین به شنونده اهل ادبیات!
بدون هرگونه مقدمهای به برخی از این دست تفاسیر "من درآوردی" و مبتذل که انسان را به یاد رمالها و فالفروشان شیاد میاندازد توجه فرمایید:
هر آنکه جانب اهل وفا نگهدارد خداش در همه حال از بلا نگه دارد
تعبیر: حادثهای هولناک برایت اتفاق می افتد که میتواند وجود تو را به کلی نابود سازد ....... توقع بیجا نداشته باش و افسوس گذشته را مخور!!
خرم آن روز کزین منزل ویران بروم راحت جان طلبم وز پی جانان بروم
تعبیر: شما برای انجام کاری بزرگ بر روی کمکهای دوستانتان خیلی حساب کردهاید ولی پشت شما را خالی کردهاند!!
رواق منظر چشم من آشیانه توست کرم نما و فرو د آ که خانه، خانه توست
تعبیر: هرگز به سخنان فضولان گوش ندهید ..... کامیابی در انتظارتان است!!
مطرب عشق عجب ساز و نوایی دارد نقش هر نغمه که زد راه بهجایی دارد
تعبیر: از زندگی ناامید شده ای. از کوشش پشیمان شده ای. دوستانت پراکنده شده اند .... دوستدارانت را از یاد مبر!!
دلبر برفت و دلشدگان را خبر نکرد یاد حریف شهر و رفیق سفر نکرد
تعبیر: دوستان باعث نارحتی تو شدهاند. در خود دچار تردید و شبهه شدهای. با آگاهی به راهت ادامه بده!!
برای هر شنوندهای که اندک آشنایی با اندیشههای بلند حافظ داشته و کمابیش با غزلهای آسمانی لسان الغیب مانوس باشد، شنیدن این عبارات سخیف آنهم به عنوان "تفسیر شعر حافظ" مایه تعجب و باعث تاسف است.
تفأل به دیوان حافظ که از جمله عادات و مألوفات مردمان و حتی بزرگان فارسی زبان بوده و هست، امری ذوقی است و تفسیر و تعبیر آن به مذاق و مجال و معرفت صاحب تفأل باز میگردد. مستند دانستن این معانی موهوم و خرافی (که به نمونههایی از آن اشاره شد) به شخصیتی بزرگ همچون حافظ، فقط و فقط پرداخته روان بیمار و ذهن شیادانی عوامفریب است که از عرفان، دکان ساخته اند و بدون تردید و گمان هیچ نسبتی با معرفت اسلامی و اندیشه عرفانی (که اساس آیین و اندیشه حافظ است) ندارد.
باری، اگرچه در بازار کتاب و نرمافزار، نمونههایی از این دست تفاسیر سطحی بسیار است اما ارائه اینگونه تعابیر سراسر باطل و بی اساس از اشعار حافظ در تریبون رسمی شرکت مخابرات استان یزد را باید اشتباهی ناخواسته دانست که امید است متولیان این سامانه با اصلاح آن به جبران مافات کمک کنند. آنچه پسندیده تر به نظر میرسد آن است که به خواندن غزلی شیرین و شیوا در هر انتخاب اکتفا شود و تفسیر و تعبیر آن به مخاطب واگذار گردد تا بر اساس سنت مالوف و مطابق با مشغله و مسأله خود از ابیات یک غزل،که در عین هماهنگی و هارمونی از نوعی استقلال معنایی برخوردار هیتند، برداشت شخصی خود را داشته باشد.
دردمندانه این بیت توام با بیم و هشدار حافظ را به یاد داشته باشیم که فرمود:
حافظ اگرچه در سخن، خازن گنج حکمت است از غم روزگار دون، طبع سخنگزار کو؟
برچسبها: مطالب دوستان
