طوفان آرام زندگی
عاشورا یکی از فرازهای بلند تاریخ تشیع و سندی مستحکم در اثبات حقانیت شیعه است. زنده نگه داشتن نام امام حسین (ع) و مرور مصائب آن حضرت رسالتی است که بر دوش یکایک پیروان آن امام شهید می باشد.
ایرانیان علاقه مند به مکتب اهل بیت (ع) در هر کوی و برزن با برپا نمودن خیمه های عزای حسینی به خوبی نشان داده اند که برای اقامه عزای شهید کربلا بیش از اقامه عزا برای نزدیکان و خویشاوندان خود جوش و خروش دارند و پیروی از راه سیدالشهداء را ضامن سعادت بشر می دانند.
برای شنیدن خاطراتی از سابقه عزاداری در ابرکوه به پای صحبت های علی آقا قیومی، بازنشسته آموزش و پرورش و پیر غلام حسینی می نشینیم تا برایمان از روضه های خانگی عصر پهلوی اول بگوید.
روضه خوانان ابرکوه
هنگامی که پوشیدن لباس متحدالشکل در کشور قانونی شد، تنها عده ای از روحانیون به شرط داشتن جواز عمامه از پوشیدن لباس متحد الشکل مستثنی شدند. جواز عمامه گواهی بود که در عصر رضاشاه ( 1320 - 1304 ش) طبق قانون اتحاد شکل لباس به مجتهدان، مدرسین دینی و محدثین داده میشد و آنان با ارائه این مجوز به شهربانی محل، اجازه ملبس شدن به لباس روحانیت را بدست میآوردند.
در ابرکوه مرحوم آقا سید محمد واعظ پدر مرحوم حاج آقا نور الله مهدوی ، مرحوم آقا سید محمد قیومی و مرحوم حاج سید علی اکبر عظیمی پدر حاج آقا امیر عظیمی برای گذاشتن عمامه بر سر مجوز داشته اند.
همچنین مرحومان آقا شیخ محمد تقی نفیسی، آقا سید محمود عزیزی (عظیمی)، قاضی مریم آبادی، شیخ مهدی قاضی مریم آبادی، حاج آقا نور الله مهدوی، حاج سید محمد صحافی، شیخ نورالدین قیومی معروف به آقا نوری، آقا نورالله رجایی فرزند آقا میرزا عبدالصمد، شیخ شریفی، آقا علی کشفی و آقا سید مصطفی فرزند آقا سید جواد (عبدالعظیمی) روحانیون بدون جواز عمامه فعال در ابرکوه بوده اند.
روضه های خانگی قبل از پهلوی در ابرکوه
روضه حاج محمد تقی اکرمی که در محله نبادان برپا بوده است.
روضه منزل حاج عبدالعزیز (پدر آقایان عزیزی) که در محله دربقلعه برقرار بوده است.
روضه حاج میرزا آقا، که در منزل حاج میرزا محمد حسین شریفی در محله دروازه میدان برگزار می گردیده است.
روضه نایب زینل، در منزل نایب زینل در محله گلکاران و به صورت منظم و سالیانه خوانده می شده است.
روضه خانه سالار، که در محله دروازه میدان در منزل حاج دختر آقا (که همسر سالار بوده اند) برپا می شده است.
روضه بصیری ها، این روضه وقفیاتی نیز داشته است و در منزل حاج میرزا کاظم طبیب در دهه اول محرم برگزار می گردیده است.
روضه حاج ابوطالب، قدیمی ترین روضه ابرکوه روضه حاج ابوطالب بوده که در محله دربقلعه خوانده میشده است. این روضه وسایل خاص خود نظیر پوش، سماور، قلیان و ... را داشته است و مرحوم حاج ابوطالب شش عدد دیگ مسی برای پخت آش امام حسین (ع) به نیت شش پسری که داشته است وقف این کار کرده بوده است. ایشان برای برپایی منظم این روضه آب وقف نموده و این روضه علاوه بر دهه اول محرم در طول سال نیز به صورت هفته خوانی برپا بوده است.
در زمان رضاشاه، حاج اسماعیل قیومی از فرزندان آن مرحوم مسئول برگزاری این مراسم بوده است و طبیعی است که با مصائب زیادی برای این مهم روبرو بوده است.
برگزاری روضه ها به صورت مخفی
برای برپایی مراسم، درب خانه را بسته و یکی از بانیان سر کوچه کشیک می داده است. اگر رهگذری، شخص آشنا یا مورد اعتمادی می آمده با اشاره او را به منزل راهنمایی می کرده اند. روضه در خفا و با تعداد میهمانان کم برگزار میشده و مراقب بوده اند خبر برگزاری همین نشست های کوچک هم جایی ذکر نگردد تا موجب دردسر عزاداران حسینی نشود. از سوی دیگر برخی بانیان به طور غیر مستقیم هوای امنیه ها را داشته اند تا در صورت بروز مشکل، بتوانند قضیه را فیصله داده و از عواقب آن بکاهند.
هیات به طور کامل تعطیل
با فشارهای اعمال شده از سوی حکومت رضاخانی، برپایی هیات و یا حرکت دسته جات در معابر و کوچه ها به طور کامل تعطیل شده بوده است. فقط بعضی افراد به اسم هیات به صورت پنهانی به امامزاده عباسعلی (ع) رفته و عزاداری می کرده اند. این امامزاده نسبت به ابرکوه دورافتاده بوده و امنیه خاصی نیز آنجا نبوده است فلذا این عزاداران تا قبل از اینکه شخص غریبه ای به آن محل می آمده می توانسته اند به گریه و زاری بر مصائب اهل بیت بپردازند. در همان حال نیز وحشت از حضور شخص خبرچینی در جمع وجود داشته است.
آژان ها مانع برپایی خیمه های عزای حسینی
هر چند برخی امنیه ها خودشان نیز به اقامه عزا برای سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع) معتقد بوده اند و ولی به دلیل خفقان شدید حاکم بر کشور و ترس از خبرچینی شخص دیگری در این مورد، با برپایی مراسمات روضه خوانی مخالفت نموده و بر حسن اجرای قانون نظارت می نموده اند. انها مطمئن بودند که اگر در این قضیه کوتاه بیایند و خبر به مراجع بالاتر برسد به شدت و با بی رحمی تمام مواخذه خواهند شد فلذا جلوی این کار را می گرفته اند.
روضه زنانه
برگزاری روضه های زنانه نسبت به روضه های مردانه همیشه راحت تر بوده است و مزاحمت های کمتری از سوی آژان ها برای این مجالس خانگی و کوچک اعمال می شده است ولی مشکل اصلی این جلسات نبود روحانی خانم در شهر بوده است.
خانم ها شیوه خاصی را نیز برای عزاداری داشته اند که امروزه منسوخ شده است. خانم ها در حال گریه با صدای بلند اصطلاحا «وو» می داده اند. «وو» همان «وای وای» با گویش محلی است.
پذیرایی در روضه ها
در روضه ها با چای و قلیان از مستمعین پذیرایی می شده است و بر اساس نذری که خیرین داشته اند برخی وقتها آش امام حسین (ع) (آش حلیم)، آش رشته و یا شله زرد نیز طبخ و توزیع می گشته است. با توجه به وضعیت اقتصادی مردمان آن زمان خبری از توزیع صبحانه، ناهار، شام، خرما و یا میوه در این جلسات نبوده است و یا کمتر بوده است.
